April 1992. godine bio je mjesec burnih dešavanja u sjeveroistočnom dijelu Bosne i Hercegovine: početak oružane srbočetničke agresije od Bijeljine preko Zvornika, Bratunca, Vlasenice i Srebrenice u Podrinju, i prema Brčkom, Bosanskom Šamcu i drugim mjestima Bosanske Posavine.

Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine 8. i 9. aprila 1992. godine donosi odluke o reorganizaciji Teritorijalne odbrane (TO) i objedinjavanju svih naoružanih snaga na teritoriji Republike BiH, u okviru čega se već formirane jedinice i štabovi Patriotske lige tuzlanske regije uključuju u strukturu TO RBiH.

Začetak stvaranja jedinice “Crni labudovi“,  veže se za period april – maj 1992. godine i pripadnike specijalnih jedinica pri Regionalnom štabu Patriotske lige za Sjeveroistočnu Bosnu Patriotske lige, koji su se sa Mehdinom Hodžićem kao komandantom tih jedinica preko Prnjavora i Kalesije uputili na područje Sapne radi organizacije otpora na tom kraju. Do odluke o njihovom upućivanju na sjeverni dio opštine Zvornik dolazi 24. aprila, poslije sastanka koji je Vahid Karavelić, tada već u ulozi komandanta Okružnog štaba TO, sa svojim saradnicima održao u prostorijama rejonskog štaba TO u Prnjavoru kod Kalesije. Odlučeno je da se na području Sapne formira Taktička grupa za odbranu tog dijela Podrinja, a da u njen sastav pored jedinice Mehdina Hodžića uđe jedinica Hajre Mešića i jedinice i dobrovoljci iz pojedinih mjesta sapanjskog područja. Njenu komandu su pored Mehdina Hodžića sačinjavali Hase Tirić i Hajrudin Hajro Mešić, a prema planovima komandanta Okružnog štaba TO Vahida Karavelića, trebalo je da ova taktička grupa u narednim aktivnostima preraste u rang operativne grupe i objedini sve jedinice TO na tom području.

Mehdin Hodžić, koji će ubrzo među borcima postati poznat kao Kapetan Senad, stigao je 25. aprila 1992. godine u Međeđu, a već sutradan je produžio u susjedne Kobiliće. Dolaskom u Zaseok 27. aprila 1992. godine izvršio je organizaciju odbrane i podjelu prostora po rejonima, kako bi se mogla organizovati odbrana područja. Istog dana pred sumrak izvršen je pokret u rejon Bijelog Potoka (na pravcu Klisa), s ciljem ulaska u Đuliće, oslobađanja tog prostora i zauzimanja dominantne Vjenačac – Ćirilovo brdo. Na tom prostoru Kapetan Hajro je već od 25. aprila vodio borbe, i na pravcu Kučić Kula – Cer ostvario određene uspjehe. Dolaskom Kapetana Senada izvršene su pripreme i miniranje cijevi za odvod mulja. U jutarnjim satima 27. aprila izvršen je pokret na pravac Vjenačac – Ćirilovo brdo, gdje su tokom dana vođene borbe i u kojima je bilo i uspjeha i gubitaka. Tokom tih borbi rukovodstva mjesnih zajednica ovog prostora stupila su u pregovore sa predstavnicima tzv. srpske opštine Zvornik i dogovorili prihvatanje lojalnosti i predaju naoružanja. Kapetan Senad i Kapetan Hajro, zajedno sa komandantom OpŠTO Zvornik Džemom Spahićem, pokušavali su do iza ponoći ubijediti predstavnike kriznih štabova tih mjesta da ne potpisuju lojalnost. Nisu uspjeli, tako da su u pola dva iza ponoći krenuli u proboj prema Zaseoku. Prethodno je Hase Tirić sa jedinicom otišao da obezbijedi siguran prolaz, tako da su se uspjeli prebaciti u Zaseok.

Početkom maja 1992. godine agresor je pokrenuo žestoke napade na šire područje Sapne. Napad na Zaseok započeo je u podne 10. maja 1992. godine granatiranjem naselja, nakon čega su četnici sa oklopno-mehanizovanim snagama ušli u Zaseok i snage branilaca doveli u potpuno okruženje. Kapetan Senad je uspio konsolidovati snage branilaca, postaviti borce sa protivoklopnim sredstvima da neutrališu tenkove i oko 16,25 sati popodne organizovati protivnapad. Prema kazivanjima njegovih saboraca, lično je poveo svoje borce u napad tako što je kao u partizanskim filmovima viknuo: “Ura” i krenuo prvi u juriš. Neprijatelj je potisnut prema donjem dijelu sela, u tom gonjenju neprijatelja Kapetan Senad je smrtno pogođen. Kasniji tok događaja pokazao je da je odbrana Zaseoka 10. maja 1992. godine bila odlučujuća za odbranu šireg područja Sapne i cijelog tog dijela Bosne i Hercegovine.

Nakon pogibije Mehdina Hodžića u Zaseoku 10. maja 1992. godine, dio njegovih boraca odlazi u Tuzlu, gdje se okuplja pod komandom Haseta Tirića i nastaje jedinica pod nazivom “Crni labudovi“. Ovakav naziv jedinice uzet je u znak sjećanja na prvog komandanta Mehdina Hodžića, koji se po sjećanju saboraca, u jednom razgovoru radio vezom predstavio kao kapetan Labud. Po naređenju vrhovne komande upućuju se prema Sarajevu (Konjic, Tarčin, Igman), gdje učestvuju u pokušajima deblokade Sarajeva. Na području Igmana jedinica boravi i ratuje u periodu juni 1992. – juni 1993. godine, pri čemu je dio jedinice upućen na goraždansko ratište. Na području Konjica “Crni labudovi“ su učestvovali u borbama na Zlataru i Bokševici, nakon toga i na području Fojnice. Ova jedinica kasnije postaje jedna od najpoznatijih jedinica Armije RBiH, pod direktnom komandom Štaba vrhovne komande (ŠVK) odnosno Generalštaba Armije RBiH. Učestvovala je praktično na svim ratištima u Bosni i Hercegovini, u zoni odgovornosti svih korpusa Armije Republike Bosne i Hercegovine.

Već od samog odlaska Mehdina Hodžića na područje Sapne u aprilu 1992.godine, u sastavu njegove jedinice zajedno sa borcima iz Bijeljine, Zvornika, Tuzle i drugih mjesta, ratuje jedan broj kalesijskih boraca: Muradif Bureković, Mevludin Suljkanović, Mumin Turić, Ibro Huremović i dr. U kasnijem periodu ratovanja Crnih labudova, u aktivnim borbenim dejstvima svoje živote za odbranu domovine dali su: Hamzalija Avdić iz Zatesa, Nurija Karić iz Hajvaza, Suad Spahić Keko iz Lika, Hariz Vokić Hari iz Sajtovića, Ibrahim Ahmetović Baja iz Hajvaza, Alija Mešanović Aljo iz Međaša, Fuad Selimović Fudo iz Gornjih Vukovija i Mersudin Daljac Labud iz Gornjih Rainaca. Najveće ratno priznanje “Zlatni ljiljan” posthumno su dobili Suad Spahić, Hariz Vokić i Alija Mešanović, ostali su dobijali druga priznanja.

Komentiraj