Početkom aprila 1992.godine srbočetnička agresija na sjeveroistočni dio Bosne i Hercegovine u punom je zamahu. Udarni dio agresorskih snaga u prvim danima agresije bile su paravojne formacije iz Srbije, potpomognute jedinicama tzv. srpske TO, sve uz punu pomoć i logistiku jedinica tzv. JNA, koje će se ubrzo i same uključiti u izvođenje borbenih dejstava. Među prvima na meti agresora bili su: Bijeljina, Zvornik, Bratunac, Srebrenica i Vlasenica na pravcu napada uz Drinu, odnosno Brčko, Bosanski Šamac, Modriča i druga naselja na pravcu napada  uz Savu.

Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine 8. aprila 1992. godine donosi Uredbu o ukidanju dotadašnjeg Republičkog štaba Teritorijalne odbrane i obrazovanju Štaba Teritorijalne odbrane Republike BiH. Dan kasnije, Predsjedništvo donosi i Odluku o objedinjavanju svih naoružanih snaga na teritoriji Republike BiH, sa rokom do 15. aprila. (Ovaj dan se danas obilježava kao Dan Armije Republike Bosne i Hercegovine, iako je Armija Republike BiH zvanično nastala u junu 1992.godine, preimenovanjem Teritorijalne odbrane RBiH. Prvog komandanta Štaba TO RBiH Hasana Efendića 25. maja 1992. godine zamijenio je Sefer Halilović, da bi 8. juna 1993. godine na čelo Armije došao Rasim Delić. Bitno je napomenuti da je po Ustavu RBiH ulogu vrhovnog komandanta imalo Predsjedništvo RBIH).

U skladu sa odlukama Predsjedništva Republike Bosne i Hercegovine počinje i na tuzlanskom područje uspostavljanje Okružnog štaba TO Tuzla, tako što je 12. aprila za komandanta imenovan Vahid Karavelić, dotadašnji komandant Regionalnog štaba Patriotske lige. Istog dana od komandanta Republičkog štaba TO RBiH Hasana Efendića dostavljena je i Direktiva za odbranu suvereniteta i nezavisnosti RBiH. Na osnovu toga komandant Okružnog štaba Vahid Karavelić 14. aprila izdaje naređenje sa aktivnostima za pružanje otpora agresoru.

U većini tadašnjih opština regije (osim onih gdje je to bilo nemoguće zbog djelovanja JNA i organa tzv. SAO pod kontrolom SDS-a), uporedo sa formiranjem Okružnog štaba TO tekle su aktivnosti na reorganizaciji opštinskih štabova TO. Onako kako se već uspostavljena struktura Regionalnog štaba Patriotske lige stavila na raspolaganje Okružnom štabu TO, tako su se opštinski štabovi Patriotske lige sa svojim jedinicama u većini opština stavili na raspolaganje odnosno uključili u opštinske štabove Teritorijalne odbrane. Tako su u Kalesiji već 8. aprila na sastanku opštinskog štaba TO izvršene neophodne organizacijske promjene za nastavljanje njegovog rada u ratnim uslovima, a jedinice i štabovi Patriotske lige stavljeni su na raspolaganje Teritorijalnoj odbrani RBiH i ušli u njen sastav. Donesena je odluka da se svi potencijali Teritorijalne odbrane stave u funkciju odbrane od agresije. Sastanku su prisustvovali i neki članovi štaba srpske nacionalnosti, međutim oni su narednih dana napustili rad u štabu i otišli iz Kalesije.

Međutim, zbog prisustva komandi i jedinica tzv.JNA u Tuzli, na aerodromu Dubrave i na drugim lokacijama, zatim usljed kalkulantskog odnosa i veće ili manje opstrukcije od strane opštinskih rukovodstava Tuzle i još nekih opština regije, zaživljavanje Okružnog štaba odvijalo se u otežanim uslovima.

U cilju uključivanja tadašnjih rukovodnih struktura opštine Tuzla u aktivnosti Okružnog štaba TO za otpor agresoru, komandant Okružnog štaba Vahid Karavelić saziva 15. aprila sastanak sa predstavnicima opštine Tuzla, predvođenim predsjednikom opštine Selimom Bešlagićem. Sastanak nije dao nikakve konkretne rezultate u smislu uključivanja struktura opštine Tuzla u aktivnosti koje je provodio Okružni štab TO, i tako će ostati sve do 27. aprila 1992. godine i hapšenja komandanta Karavelića od strane pripadnika JNA.

U tom relativnom kratkom vremenu od petnaestak dana Okružni štab TO Tuzla je preduzimao niz aktivnosti, od organizovanja otpora agresoru koji je već počeo sa  napadima u Podrinju, Posavini i drugim mjestima, preko formiranja komandi i jedinica do logističkog snabdijevanja.

Ispred Regionalnog štaba Patriotske lige već od početka aprila na području Zvornika nalazio se  Samir Ništović (poznatiji pod imenom Kapetan Almir), i sa jedinicama Patriotske lige sa šireg područja Zvornika koje je imao na raspolaganju organizovao otpor na Kula Gradu kod Zvornika. Već od 7. aprila počelo je pristizanje jedinica Patriotske lige u pomoć braniocima Kule Grada (jedinice PL Kalesija, Živinice, Gračanica, Kladanj, Banovići i dr.). Bile su to jedinice ranga interventnog voda, dok je jedinica iz Živinica bila ranga čete i sastavljena od pripadnika PL i MUP-a, predvođenih Salihom Malkićem. Branioci Kule Grada odolijevali su dvadesetak dana nadmoćnijem agresoru (jedinice JNA, paravojne jedinice iz Srbije, tzv. srpska TO Zvornika i dr), kada su bile prisiljene na povlačenje prema Kalesiji i Cerskoj.

Na području Sapne nalazio se Hajrudin Mešić – Kapetan Hajro i tamo sa svojom jedinicom i još nekim jedinicama iz tog dijela zvorničkog Podrinja vršio priprema za odbranu tog područja.

Vezano za pružanje otpora agresiji na području sjevernog dijela zvorničkog Podrinja, značajan je sastanak komandanta Vahida Karavelića sa najbližim saradnicima iz okružnog štaba i predstavnicima vojno-političkog rukovodstva Kalesije, održan 24. aprila 1992. godine u prostorijama Rejonskog štaba TO u Prnjavoru kod Kalesije. Na sastanku je Mehdin Hodžić kao komandant specijalnih jedinica PL zatražio da ide na područje Sapne, tako da je njegov prijedlog prihvaćen i zajedno sa Hasetom Tirićem upućen je tamo radi formiranja Taktičke grupe za odbranu tog područja. Bitno je napomenuti da je dan prije sastanka, tj. 23. aprila, u organizaciji Okružnog štaba dopremljena veća količina naoružanja iz Hrvatske, u čemu su učestvovali Mehdin Hodžić, Hase Tirić, Alija Muminović, Irfan Hasić Kiba, Ćazim Huremović, Jusuf Sofić i dr.

Mehdin Hodžić, koji će ubrzo među borcima postati poznat kao Kapetan Senad, stigao je 25. aprila 1992. godine u Međeđu, a već sutradan je produžio u susjedne Kobiliće. Dolaskom u Zaseok 27. aprila 1992. godine izvršio je organizaciju odbrane i podjelu prostora po rejonima, kako bi se mogla organizovati odbrana područja. Istog dana pred sumrak izvršen je pokret u rejon Bijelog potoka (na pravcu Klisa), s ciljem ulaska u Đuliće, oslobađanja tog prostora i zauzimanja dominantne kote Vjenačac – Ćirilovo brdo. Na tom prostoru Kapetan Hajro je već od 25. aprila vodio borbe, i na pravcu Kučić Kula – Cer ostvario određene uspjehe. Dolaskom Kapetana Senada izvršene su pripreme i miniranje cijevi za odvod mulja. U jutarnjim satima 27. aprila izvršen je pokret na pravac Vjenačac – Ćirilovo brdo, gdje su tokom dana vođene borbe i u kojima je bilo i uspjeha i gubitaka. Tokom tih borbi rukovodstva mjesnih zajednica ovog prostora stupila su u pregovore sa predstavnicima tzv. srpske opštine Zvornik i dogovorili prihvatanje lojalnosti i predaju naoružanja. Kapetan Senad i Kapetan Hajro, zajedno sa komandantom Opštinskog štaba TO Zvornik Džemom Spahićem, pokušavali su do iza ponoći ubijediti predstavnike kriznih štabova tih mjesta da ne potpisuju lojalnost. Nisu uspjeli, tako da su u pola dva iza ponoći krenuli u proboj prema Zaseoku. Prethodno je Hase Tirić sa jedinicom otišao da obezbijedi siguran prolaz, tako da su se uspjeli prebaciti u Zaseok.

Cijelo to vrijeme komandant Okružnog štaba Karavelić sa svojim saradnicima poduzimao je mukotrpne aktivnosti na zaživljavanju Teritorijalne odbrane na područjima gdje još nije počela otvorena agresija. Te aktivnosti su naglo prekinute 27. aprila 1992. godine njegovim hapšenjem od strane pripadnika JNA u Živinicama.  Veoma brzo za novog komandanta Okružnog štaba TO Tuzla postavljen je Željko Knez, a za njegovog zamjenika Hazim Šadić (formalno verifikovano 29. aprila).

Sve okolnosti oko hapšenja komandanta Karavelića i oko ovakvog imenovanja nove komande Okružnog štaba TO Tuzla nisu ni do danas u potpunosti rasvijetljene. Kao ni dileme u kom pravcu bi otpor agresoru na tuzlanskoj regiji išao da su događaji tekli u drugom pravcu.

Iz knjige:  Vahid Karavelić – Agresija na Bosnu i Hercegovinu (Sjeveroistočna Bosna 1991-1992), Sarajevo 2004.

Komentiraj