Naselje je smješteno uz današnju Kalesiju, oko rječice Kalesice i njenog ušća u Dubnicu. Pod ovim nazivom ne pojavljuje se u dostupnim osmanskim popisima nahije Spreča u XVI i XVII vijeku.

Naziv naselja vjerovatno potiče od riječi sprnjavoriti se, skućiti se, a nastao je zbog toga što su preci današnjih stanovnika Prnjavora najvećim dijelom kao muhadžiri doseljeni iz Užica i drugih prekodrinskih nahija početkom XIX vijeka, tačnije u vrijeme i nakon srpskih ustanaka u beogradskom pašaluku. Protjerani sa svojih imanja, u Bosnu su dolazili samo sa onim što su mogli ponijeti, na ovom području su od osmanskih vlasti dobijali zemlju na kojoj su počinjali ispočetka, tu su se sprnjavorili.

Prema prvom austrougarskom popisu iz 1879. godine naselje se nalazilo u okviru opštine odnosno džemata Prnjavor, kotar Zvornik, a rezultati popisa stanovništva su: 60 kuća sa 316 stanovnika muslimanske vjere. U sastav opštine Prnjavor po navedenom popisu ulazila su mjesta: Dubnica, Kalesija, Miljanovci, Prnjavor, Rainci i Sarači.

Prema rezultatima narednog austrougarskog popisa od 1. maja 1885. godine mjesto je navedeno pod nazivom Prnjavor, u istoimenoj opštini, i imalo je 96 kuća i 545 stanovnika, od čega 536 muslimanske, 6 pravoslavne   i 3 rimokatoličke vjere.

Popisom od 22. aprila 1895. godine Prnjavor je  opština u kotaru Zvornik, u koju ulaze naselja: Čanići, Fazlići, Kiseljak,  Kurtići, Lug, Mahmutovići i Skakovi. Dati su samo zbirni podaci za cijelu opštinu Prnjavor: 98 kuća, sa 453 stanovnika (451 stanovnik muslimanske i 2 stanovnika rimo-katoličke vjere). Navedeno je da u selu postoji mekteb.

Rezultati posljednjeg austrougarskog popisa stanovništva od 10. oktobra 1910 godine pokazuju da je Prnjavor sjedište istoimene seoske opštine (kotar Zvornik) i da ima 155 kuća sa 695 stanovnika muslimanske, 17 stanovnika pravoslavne, 3 stanovnika rimokatoličke i 1 stanovnik jevrejske vjere. Do drugog svjetskog rata postojali su hanovi Osmanbega Gazibegovića, hadži Hasanage Omeragića i Jove Popovića.

Prema popisu iz 1953. godine Prnjavor je imao 175 domaćinstava sa 922 stanovnika, i zaseoke: Gazibegovići (14 domaćinstava sa 84 stanovnika), Kurtići (15 domaćinstava sa 92 stanovnika), Palavre (15 domaćinstava sa 86 stanovnika), Softići – Bukvarevići (21 domaćinstava sa 122 stanovnika), Tubići – Olanovica (62 domaćinstva sa 294 stanovnika) i Turići – Mujkići (48 domaćinstava sa 242 stanovnika).

Prema rezultatima popisa iz 1991. godine Prnjavor je imao 1.090 stanovnika, od kojih 1.035 Muslimana, 49 Srba, 1 Hrvat i 5 ostalih.

Rodovi u Prnjavoru su Gazibegovići, Huremovići,  Kurtići, Turići, Bukvarevići, Tubići, Softići, Novačinovići, Hajdukalići, Ikanovići, Čanići, Mujkići, Bektići, Alibašići, Fazlići, Hibići, Mehanovići…

Gazibegovići su po porodičnom predanju doseljeni iz okoline Mačvanskog Prnjavora, najvjerovatnije nakon izbijanja srpske pobune u Beogradskom pašaluku, poznate kao I srpski ustanak. Prema tom predanju, jedan od braće, naselio se na području Dubnice, gdje su imali veliko imanje. U Dubnici i danas postoje Begove bašče, a ranije je postojalo i mezarje.[1] Po istom predanju drugi brat je otišao u Orahovicu kod Gračanice, od njega potiču orahovički odnosno gračanički Gazibegovići. Od te loze poznat je Ibrahim-beg Gazibegović, blizak saradnik Husein-kapetana Gradaščevića, koji je predvodio odred iz Orahovice u Gradaščevićevoj vojsci. Od najstarijih Gazibegovića porodična tradicija zna za Jusuf-bega i Muradif-bega (Murat-bega). Gazibegovići su imali značajnu ulogu u razvoju Prnjavora, na njihovom zemljištu izgrađena je džamija, dali su više imama, bili aktivni u društvenom životu, naročito između dva rata i nakon II svjetskog rata. Kao ulema od roda Gazibegovića poznati su Mustafa ef. (završio zvorničku medresu, službovao kao imam i matičar u Prnjavoru) i njegovi sinovi Orhan ef. (završio Behrambegovu medresu u Tuzli, službovao kao vojni imam u Šapcu, zatim kao mualim u Aladinićima kod Stoca, ubijen od strane četnika negdje u okolini Šekovića 1941. godine) i Osman ef. (takođe završio Behrambegovu medresu, kao pripadnik organizacije Mladih Muslimana osuđen na dugogodišnju zatvorsku kaznu, po izlasku iz zatvora dugogodišnji imam u Prnjavoru, gdje je njegov rad ostavio duboke tragove).

U društvenom životu Prnjavora i šireg područja između dva rata značajnu ulogu imao je Osman-beg kao poslanik u oblasnoj skupštini u Tuzli, kao i Jusuf Gazibegović, u toku i nakon II svjetskog rata.[1] Moguće je da je današnji Prnjavor dobio to ime sa dolaskom Gazibegovića iz Mačvanskog Prnjavora na ovo područje, odnosno da su Gazibegovići donijeli taj naziv iz Mačve.

Huremovići su porijeklom iz Užica, po predanju rodonačelnik je Hurem po kome su dobili prezime. Od starijih Huremovića po dolasku u Prnjavor porodično predanje zna za Osmana i Omer-hodžu.[2] U popisu muslimanskih imanja u Užicu 1862. godine navedeno je da među vlasnicima tih imanja ima i Huremovića.[3]

Kurtići su porijeklom iz Koraja, ranije su uglavnom bili u istoimenoj mahali s desne strane puta Zvornik – Tuzla. Kurtića ima i u Humcima na Majevici, porijeklom su iz Taslidže – Pljevalja, a doselili su 1878. godine i nije poznato jesu li u srodstvu.

Mujkići i Fazlići imaju isto porijeklo, po očuvanom predanju potiču od dvojice braće, Mujke i Fazle, koji su se tu nastanili, a došli su vjerovatno iz Užica.[4]  Fazlići su davali ulemu u više generacija. Tubići i Turići su takođe muhadžiri iz Srbije.

Bukvarevići se smatraju starijim porodicama u Prnjavoru, i imaju zajedničko porijeklo sa Bukvarevićima u Lipovicama, Hrasnu i Gradačcu. Po porodičnom predanju predak je bio juzbaša u osmanskoj vojsci, dok je jedan drugi Bukvarević poginuo u odbrani Tuzle prilikom austrougarske okupacije 1878. godine.[5]

Smajići se smatraju starosjediocima u selu. Softići su vjerovatno porijeklom iz Hercegovine, njihovo prezime ukazuje na ulemansko porijeklo, a po dolasku u Prnjavor davali su hodže u nekoliko generacija.[6] Mehanovići su u srodstvu sa Mehanovićima iz Capardi.

Toponimi: Šabčanovina, Gladovo, Pusto polje, Krušik, Luka, Gajevi, Mramorak, Prebovići, Smajino Brdo, Okruške, Han Prnjavor, Mandura, Hibovina, Hadžine Njive, Marevine …

[1]Husref Gazibegović, Historija familije Gazibegović iz Prnjavora-Kalesija, neobjavljeni rukopis, Sarajevo 2006.

Podijeli objavu
Prethodni članakJelovo Brdo
Sljedeći članakKalesija

Komentiraj