Današnje naselje pod ovim nazivom počelo se ubrzano razvijati po formiranju opštine Kalesija 1958. godine, na prostoru koje katastarski pripada Prnjavoru. Dakle, naselje je nastalo na području Prnjavora, a naziv je preuzelo od drugog susjednog naselja, naselja Kalesija (danas Gornja Kalesija) koje se pominje već u prvim popisima Zvorničkog sandžaka. Naziv najvjerovatnije potiče od plemena Kalisija, muslimanskog plemena doseljenog u Ugarsku krajem X vijeka iz područja istočno od Kaspijskog jezera, u okviru velike seobe naroda.

Začetak današnjeg naselja kao opštinskog sjedišta može se vezati za početak XX vijeka i izgradnju osnovne škole 1906. godine. Izbijanje I svjetskog rata privremeno zaustavlja razvoj mjesta, međutim dvadesetih godina istog vijeka, kada je na tu ustanovljeno sjedište novoformirane opštine Sprečanske, razvoj se nastavlja. Tako je, između Prnjavora i Kalesije sela (danas Gornja Kalesija), mada ipak na zemljištu koje pripada hataru sela Prnjavor, počinje da se razvija naselje, koje etnolog Milenko Filipović u svojim usputnim bilješkama iz 1938. godine naziva varošicom.

Počelo je kada su austrougarske vlasti izgradile novu trasu puta Zvornik–Tuzla (1884. godine), sa hanovima pored tog puta, od kojih je jedan bio na mjestu današnjeg centra naselja, po čemu se lokalitet u austrougarskim kartama naziva Han Prnjavor. Izgradnjom škole stvaraju se preduslovi za formiranje naselja, zatim dvadesetih godina XX vijeka podizanjem zgrade opštine i žandarmerijske stanice, otvaranjem hanova, dućana i obrtničkih radnji. Kao sjedište opštine Spreča, Kalesija postaje zanimljiva za doseljavanje trgovačkih i obrtničkih porodica, mahom iz drugih krajeva tadašnje države. Od porodica nastanjenih na području današnjeg centra Kalesije tu su bili Jusufagići, kasnije i Smajići iz Prnjavora. Naseljavaju se i prvi stranci (porodice češkog porijekla Suhi i Kulhanek), zatim neke hrišćanske porodice iz bliže ili dalje okoline (Vučetići, Mitrovići, Savići, Ikići) i drugi.

 Između dva svjetska rata zabilježeno je postojanje hanova Drage Popovića (na ulazu u današnju Kalesiju), Ibrahima Jusufagića (u centru današnjeg naselja) i Karla Suhog (na izlazu prema Zvorniku).[1] Kao muhtar 1937. godine pominje se Hasan Hadžić iz Palavra.[2]

Šezdesetih godina doseljavaju se Ušćuplići iz Jelovog Brda, Fazlići i Mujkići iz Prnjavora, Hadžići iz Palavra, tu su i Bukvarevići, Tubići, Sadikovići, kasnije i mnogi drugi. U to vrijeme na istočnom dijelu današnje Kalesije doseljavaju se Zahirovići, Ibralići, Ahmetovići i drugi. Jusufagići su porijeklom iz Beograda, doselili su u toku srpske pobune u beogradskom pašaluku. Ušćuplići su doselili iz Jelovog Brda, daljim porijeklom su iz Vareša, mada prezime ukazuje da bi njihovo porijeklo moglo imati veze sa Skopljem.[3]

[1] Dućan i han Karla Suhog nalazio se ispred upravne zgrade ZZ Jedinstvo u Kalesiji. Porodica Suhi (Suchy) je češkog porijekla, doselili su se u Bosnu u austrougarskom periodu. Podaci dobijeni od Dragice Tanasić (rođ. Suhi), kćerke Karla Suhog.

[2] Kazivanje Saliha Hamzića iz Kalesije.

[3] Turski naziv za Skoplje je Ušćup.

Sedamdesetih godina nastaje veliki priliv stanovništva iz okolnih naselja opštine, takođe i priliv po osnovu zapošljavanja, uglavnom u opštinskoj administraciji, školstvu, zdravstvu, policiji, državnim preduzećima. Kao posljedica doseljavanja stanovništva dolazi do ubrzane izgradnje kako privatnih stambenih objekata tako i zgrada za kolektivno stanovanje.

Romsko naselje Olanovica nastaje šezdesetih godina na državnom zemljištu ispod nekadašnje pijace, na istočnom dijelu naselja, mada je bilo naseljavanja romskog stanovništva u Kalesiji i između dva rata, nakon formiranja opštine Sprečanske. Porodice u ovom naselju uglavnom su doseljene iz dubničkog Kiseljaka. Porodice u Olanovici su Ahmetovići, Ramići, Omerovići, Alimanovići,  Čikarići, Fehratovići, Bajrići, Suljići, Rusići …

Kao centar opštine, ali i ovog dijela Gornje Spreče, Kalesija se sve  više razvija kao urbano naselje, uz značajan priliv stanovništva iz bliže i dalje okoline. Prema rezultatima popisa iz 1991. godine naseljeno mjesto Kalesija Grad imalo je 2.208 stanovnika, od čega 1.111 Muslimana, 617 Srba, 16 Hrvata, 97 Jugoslovena i  367 ostalih.

Toponimi: Carska Bašča, Paljevine, Mramorak, Gladovo, Olanovica …

Komentiraj