Naselje se prostire na oko 6,5 km jugozapadno od Kalesije, obuhvata područje omeđeno podgorinom Bišine na jugu i tokom rječice Male Spreče sa istočne i sjeverne strane.

U osmanskom periodu Gojčin je naselje koje je pripadalo nahiji Birče (Birač) u bosanskom sandžaku (kadiluk Vlasenica). Prema nedavno objavljenom defteru (osmanskom popisu) iz 1850/51. godine, zajedno sa okolnim mjestima i zaseocima, nalazilo se u sastavu džemata Gojčin u sastavu Kaze Birče (Vlasenica).  U tom defteru u Gojčinu su navedene familije: Makalići, Hadžići, Osmančevići, Čuganovići …  Navedene su takođe i familije: Kovačevići, Halilčevići, Velivčevići, Emrići, Hasanovići, Jusići…, kojih danas nema u Gojčinu.  Ovdje treba imati u vidu da je u vremenima nakon ovog popisa bilo iseljavanja familija i  promjena prezimena nekih familija, tako da se ne može  pozdano utvrditi na koje familije se navedena prezimena odnose.

Prema prvom austrougarskom popisu iz 1879. godine mjesto se nalazilo  u okviru opštine odnosno džemata Gojčin, kotar Vlasenica, a rezultati popisa stanovništva dati su za pojedine zaseoke Gojčina: Kovači (58 stanovnika muslimanske vjere sa 12 kuća), Makalići (78 stanovnika pravoslavne vjere sa 12 kuća), Purkovići (21 stanovnik pravoslavne vjere sa 4 kuće), Raševo (55 stanovnika pravoslavne vjere sa 8 kuća), Šeremetovići (78 stanovnika muslimanske vjere sa 16 kuća) i Vrelo (119 stanovnika pravoslavne vjere sa 12 kuća). Opštini Gojčin još su pripadala mjesta Vukovina i Jelovo Brdo.

I prema rezultatima narednog austrougarskog popisa od 1. maja 1885. godine Gojčin je sjedište istoimene opštine.  Po zaseocima rezultati popisa su sljedeći: Kovači (13 kuća sa 63 stanovnika muslimanske vjere), Makalići (11 kuća sa 82 stanovnika pravoslavne vjere), Purković (30 kuća i 188 stanovnika pravoslavne vjere), Raševo (9 kuća sa 76 stanovnika pravoslavne vjere), Šeremetović (16 kuća sa 74 stanovnika muslimanske vjere) i Vrelo (12 kuća sa 134 stanovnika pravoslavne vjere). Po statusu bilo je posjednika i težaka u Kovačima i Šeremetovićima, dok su u zaseocima Makalići, Vrelu, Vukovini i Raševu uglavnom bili kmetovi. U Purkovićima su po ovom popisu navedeni pored kmetova i obrtnici, vjerovatno se to odnosi na Karavlahe, koji su se bavili izradom drvenog posuđa.

Popisom od 22. aprila 1895. godine navedena je opština Gojčin,  u koju su ulazila naselja – današnji zaseoci Gojčina: Kovači  (19 kuća sa 86 stanovnika muslimanske vjere, 2 mekteba), Makalići (15 kuća sa 86 stanovnika pravoslavne vjere), Purković (27 kuća sa 169 stanovnika pravoslavne vjere), Šeremetović (20 kuća sa 84 stanovnika muslimanske vjere) i Vrelo (14 kuća sa 133 stanovnika pravoslavne vjere), zatim Jelovo brdo, Raševo i Vukovina.

Rezultati posljednjeg austrougarskog popisa stanovništva od 10. oktobra 1910. godine pokazuju da se u okviru seoske opštine  Gojčin (kotar Vlasenica) nalaze mjesta: Kovači (32 kuće sa 188 stanovnika, od čega 87 muslimanske i 101 stanovnik  pravoslavne vjere), Purkovići (23 kuće sa 128 stanovnika pravoslavne vjere), Šermetovići (20 kuća sa 77 stanovnika muslimanske vjere), Vrelo (21 kuća sa 154 stanovnika pravoslavne vjere), kao i Jelovo brdo, Raševo i Vukovina.

Austrougarski popisi navode postojanje dva mekteba u Gojčinu, dok postojanje stare džamije nije evidentirano, vjerovatno zato što se nalazila izvan naselja, nešto ispod Pandura. Najvjerovatnije je sagrađena u osmanskom periodu, bila je drvene konstrukcije i nije obnavljana nakon izgradnje džamije u Jelovom Brdu.

Između dva svjetska rata Gojčin je sjedište opštine, vjerovatno u Pandurima. Prema popisu iz 1921. godine imao je 963 stanovnika, 302 muslimanske i 661 pravoslavne vjere. U to vrijeme u naselju je postojao han Derve Osmančevića (na lokalitetu Brod), kao i dućani Alije Makalića i Mehmeda Ibrića (u Kovačima). U to vrijeme na Brodu su bile kovačnice Milkunića i Manjića.

Prema popisu iz 1953. godine Gojčin je naselje sa 142 domaćinstva i 837 stanovnika, sa zaseocima: Bećirovina (11 domaćinstava sa 63 stanovnika), Brod (4 domaćinstva sa 13 stanovnika), Ivanovići (7 domaćinstava sa 37 stanovnika), Karavlasi (25 domaćinstava sa 149 stanovnika),  Kovači (25 domaćinstava sa 119 stanovnika), Makalići (20 domaćinstava sa 124 stanovnika), Panduri[1] (13 domaćinstava sa 96 stanovnika), Purkovići (15 domaćinstava sa 74 stanovnika), Šermetovići (8 domaćinstava sa 62 stanovnika) i Vrelo (14 domaćinstava sa 100 stanovnika).  Prema rezultatima popisa iz 1991. godine Gojčin je imao 1.067 stanovnika, od toga  421 Bošnjak (Musliman), 644 Srba, 1 Jugosloven i 1 iz reda ostalih.

Familije u Kovačima su Makalići, Čuganovići, Smajkanovići, Musići, Ibrići, Srebrići, Ačkanovići, Omerovići i Imšići. U Šeremetovićima žive Osmančevići, Bajrići i Vokići.

Makalići su po predanju porijeklom iz Makarske, vjerovatno su doselili nakon što je Dalmacija ostala izvan osmanske vlasti. Ranije su Makalići imali posjede i kuće u današnjem zaseoku Makalići, gdje su osim njih živjeli i Čuganovići. Kasnije su tu, na područje današnjih zaselaka Makalići, Ivanovići i Šahinovići, kao kmetovi naseljeni Dragutinovići, Ivanovići, Petrovići, Maksimovići i drugi. Nije poznato kada su preci Makalića i Čuganovića iz Makalića prešli u Kovače, vjerovatno pred kraj osmanskog perioda, zbog hajdučije po kojoj je područje Bišine bilo poznato. Jednog od posljednjih hajdučkih harambaša Vidovića (Subašića) na ovom području, prema predanju koje se i danas može čuti u Gojčinu, ubio je izvjesni Halil od roda Omerovića iz Gojčina. O navedenom Halilu ispredale su se legende koje su ga povezivale sa  vilama, tako da je postao je jedna vrsta epskog junaka. Čuganovići su se raselili iz Gojčina pred II svjetski rat.

Osmančevići su prvobitno imali posjede na području današnjeg zaseoka Purkovići, prema Dubokom potoku. Po porodičnom predanju prilikom jedne od epidemija kuge stradalo je cijelo selo, preživjela su samo dva brata, Osman i Hasan. Osmančevići vuku porijeklo od Osmana koji se naselio na području današnjeg zaseoka Šeremetovića, dok su potomci drugog brata Hasana današnji Ćasurovići u Tupkoviću.[2]

Područje Gojčina je ranije tradicionalno imalo velike porodične zadruge, sa većim kompleksima zemljišta, a zbog velikih zajedničkih ispasišta na Gojčinskom i Jelobrdskom lugu imućnija domaćinstva imali su stada sa nekoliko desetina goveda i stotinama ovaca, kao i ergele sa konjima. Tako su pojedina domaćinstva kod Osmančevića imala ergele sa po tridesetak konja i krda sa sedamdesetak goveda.

Hrišćanske porodice u Gojčinu su: Reljići, Savići, Vidovići, Ristanovići i Đurići (u Purkoviću); Dragutinovići, Petrovići, Gajići, Popovići i Maksimovići (u Makalićima); Maksimovići i Milanovići (u Šahinovićima); Marinkovići i Cvijetinovići (u Karavlasima); Đuričići, Lalovići i Popovići (u Vrelima); kao i Gurdeljevići, Jezdići i Zekići (u Pandurima),…

Etnolog Milenko Filipović u svojim radovima pominje Dragutinoviće i Petroviće, za njih kaže da su starinom iz Hercegovine, i Vidoviće – Subašiće, koji su doseljeni iz Birča.[3]

Toponimi u Gojčinu: Vinogradi, Dolovi, Trzne, Spasovnice, Brod, Rajišta, Luke, Manovci, Čuganovo vrelo …

Literatura i izvori:  Naslovnica: fb Gojčin društvo

[1] Naziv vjerovatno po pandurima, u osmanskom sistemu vrsta policijskih snaga, služili za čuvanje reda i sigurnosti u kapetanijama, kasnije više kao granične jedinice.

[2] Podatke o Gojčinu saopštio Salih (Mehmed) Osmančević (1939) iz Gojčina.

[3] M. Filipović, Zvornička Spreča, Prilozi etnološkom poznavanju sjeveroistočne Bosne, Sarajevo 1969.

(Iz knjige: Dževad Tosunbegović – Gornja Spreča, Kalesija, 2007. god.)

Podaci o defteru (popisu) iz 1850/51 preuzeti iz rada:  Kemal Nurkić, Dževad Tosunbegović – Popis bošnjačko muslimanskog stanovništva područja Vacetine, Gojčina i Papraće u kazi Birče 1850/51.godine (Šeherdžik br.6, Kalesija 2018.g.)

Podijeli objavu
Prethodni članakDrvenice
Sljedeći članakJelovo Brdo

Komentiraj