Naselje se nalazi oko 7 km jugoistočno od Kalesije. Šeherom se smatra i cijelo područje između rječice Mramorak i Sajtovićke (Vacetinske) rijeke,  od sjevernih obronaka Bišine i Borogova u izvorišnom dijelu ovih rječica pa sve do Šeherskog odnosno Osmačkog polja na lijevoj strani Spreči. Samo naselje, u starijim izvorima naziva se i Šeherdžik, a cijelo okolno područje Vacetina.

S obzirom na tragove starih naselja u bližoj okolini (lokalitet Gradina na uzvišenju Kik južno od Šehera, sa srednjovjekovnom nekropolom stećaka) , može se pretpostaviti da se radi o jednom od  najstarijih naselja Gornje Spreče. Do formiranja naselja na mjestu današnjeg Šehera, vjerovatno manje kasabe, došlo je u prvom stoljeću osmanskog prisustva u Bosnu. U opširnom popisu Bosanskog sandžaka iz 1604. godine navedeno je mjesto Mramorak, koje se sastojalo od sela Mramorak i bazara sa mahalom džamije Ahmed-begove, što ukazuje da se tu počelo razvijati gradsko naselje koje je vjerovatno kasnije i dobilo status kasabe. U tom naselju se među stanovnicima pominje više spahija, neki sa titulom bega, dok se u mahali među stanovnicima navode i imam, hatib, i mujezin navedene džamije. Ova džamija, za koju se  navodi da je Ahmed–begova (po njenom utemeljitelju), imala je i određene prihode iz jednog uvakufljenog imanja u samom mjestu. Mada nije navedeno zanimanje svih stanovnika mjesta, činjenica da među popisanim ima i tabaka, zanatlija čije je prisustvo tipično za kasabe i gradove. O značaju naselja osmanskom periodu dovoljno govori činjenica da je naselje imalo i vodovod, a voda je drvenim čunkovima u centar dovedena sa Suljine vode.

Kako je pored Šehera prolazio važan put koji je povezivao Zvornik i Gornju Spreču sa Kladnjem, Sarajevom i ostalim dijelovima Bosne, u samom naselju i okolini bilo je više hanova i dućana. Usmena predaja pamti  postojanje hana u Šeheru, na lokaciji od džamije prema rijeci Mramorak.

Naziv današnjeg naselja proistekao je zbog namjere osmanskih vlasti da se tu razvije grad odnosno šeher. Krajem osmanskog i početkom austrougarskog perioda u Bosni naselje je imalo naziv Šeherdžik (šeherdžik na turskom jeziku ima značenje gradić), a cijelo područje Vacetina. Tek u XX vijeku ustalio se današnji naziv Šeher. Zanimljivo je da se i sadašnje sjedište opštine Osmaci, sa školom i drugim ustanovama, nalazi na području nekadašnjeg Šehera. Škola u Šeheru izgrađena je 1926. godine, a zabilježeno je da je njen službeni naziv u školskoj 1952/53. godini bio Narodna osnovna škola Šeher, srez Zvornički.

Prema nedavno objavljenom defteru (osmanskom popisu) iz 1850/51. godine Šeher sa širim područjem naveden je pod imenom Vacetina, sa 39 muslimanskih kuća (domaćinstava). Od današnjih familija u Šeheru  navedeni su: Alibašići, Cakorovići (Cakori), Ramići i Selimovići, kao i hodža iz familije Mulahalilović. U defteru su navedena i druga prezimena: Hadžići, Derandžići, Šejhovići, Halačevići, Jašarevići, Nalići, Džaferovići…, za koja se ne može pozdano utvrditi na koje familije se odnose.  Ovdje treba napomenuti da je u vremenima nakon ovog popisa bilo i promjena prezimena nekih familija, zatim izumiranja po muškoj liniji, kao i iseljavanja sa ovog područja. Takođe, bilo je i doseljavanja nekih familija iz drugih područja (Bajrići…).

Prema prvom austrougarskom popisu iz 1879. godine naselje je navedeno pod nazivom Šeherdžik, i nalazilo se u okviru opštine odnosno džemata Vacetina, kotar Vlasenica, a rezultati popisa stanovništva dati su sumarno, za cijelu Vacetinu.

Prema rezultatima narednog austrougarskog popisa od 1. maja 1885. godine mjesto je navedeno pod nazivom Šeherdžik, u opštini Vacetina, i imalo je 22 kuće i 135 stanovnika muslimanske vjere. Prema ekonomskom statusu bilo je najviše težaka (zemljoradnika), a navedena su i dvojica hodža u selu.

Popisom od 22. aprila 1895. godine mjesto je navedeno pod nazivom Šeherdžik, u opštini Vacetina, sa 22 kuće i 128 stanovnika muslimanske vjere. Navedeno je  postojanje džamije u selu.

Rezultati posljednjeg austrougarskog popisa stanovništva od 10. oktobra 1910 godine konstatuju da u mjestu Šeherdžik, koje pripada opštini Vacetina (kotar Vlasenica) ima 32 kuća sa 156 stanovnika muslimanske vjere.

Prema popisu iz 1953. godine naselje Šeher imalo je 95 domaćinstava sa 609 stanovnika, i sastojalo se od samog mjesta Šeher (42 domaćinstva sa 254 stanovnika) i zaselaka: Cakori (4 domaćinstva sa 33 stanovnika), Like (28 domaćinstava sa 187 stanovnika), Mramorak (7 domaćinstava sa 53 stanovnika) i Pantelići (14 domaćinstava sa 82 stanovnika).

Prema rezultatima popisa iz 1991. godine naseljeno mjesto Šeher je imao 1.187 stanovnika, od čega 915 (Bošnjaka) Muslimana, 267 Srba, 1 Hrvat, 1 Jugosloven, 3 ostalih. Familije u Šeheru po ovom popisu su: Ramići, Alibašići, Selimovići, Bajrići, Cakori…

Prema predanju Ramići su nekad davno doselili iz Bijelog Polja (danas opština Šekovići). Alibašići su prema sačuvanom predanju daljim porijeklom iz Sandžaka, i vjerovatno su pripadalu vojničkom staležu.  Cakori (Cakorovići) su vjerovatno porijeklom od muslimanskog stanovništva doseljenog u Bosnu iz dijelova Mađarske koji su bili pod osmanskom upravom, i mogli bi biti na ovim prostorima preko trista godina. Selimovići su prije prelaska u Šeher imali imanja na području Osmaka, u blizini današnjeg zaseoka Kula (lokalitet Bunari). Bajrići su porijeklom iz Dubrava.

Hrišćanske porodice u zaseoku Pelemiši su Pelemiši i Stojanovići, u Mramorku Vidakovići i Tadići, dok u  Pantelićima žive Pantelići, Klisarići, Smiljanići i Erići.

(Iz knjige: Dževad Tosunbegović- Gornja Spreča, Kalesija 2007. god.)

Prilog:

Prema defteru za Vacetinu  u Šeheru i okolini 1850/51. godine popisane slijedeće kuće (sa muškim članovima):

Kuća 1.

1.            Mula Halilović Abdija sin Halila, imam, rođen 1826. godine

2.            Njegov sin Hasan, rođen 1848. godine

3.            Njegov bratić Mustafa sin Hasana, rođen 1840. godine

4.            Njegov bratić Pašo sin Hasana, rođen 1846. godine

Kuća 5.

1.            Šejhović Ibrahim sin Mehmeda, rođen 1832. godine

Kuća 6.

1.            Hadžić Husejn sin Mehmeda, rođen 1800. godine

2.            Njegov sin Rustem, rođen 1830. godine

3.            Njegov sin Ibrahim, rođen 1834. godine

4.            Njegov sin Mehmed, rođen 1849. godine

Kuća 8.

1.            Derandžić Alija sin Omera, rođen 1800. godine

2.            Njegov pastorak Salih sin AbdulFataha, rođen 1826. godine

3.            Njegov pastorak Mehmed sin Abdulfataha, rođen 1828. godine

4.            Njegov amidžić Osman sin Ahmeda, rođen 1835. godine

5.            Njegov amidžić Mehmed sin Ahmeda, rođen 1842. godine

Kuća 13.

1.            Halačević Omer sin Osmana, rođen 1820. godine

2.            Njegov sin Osman, rođen 1848. godine

Kuća 14.

1.            Halačević Husejn sin Ahmeda, rođen 1810. godine

2.            Njegov sin Husejn, rođen 1845. godine

3.            Njegov sin Hasan, rođen 1846. godine

4.            Njegov brat Mumin sin Ahmeda, rođen 1835. godine.

Kuća 15.

1.            Ramić Mehmed sin Rame, rođen 1795. godine

2.            Njegov sin Husejn, rođen 1825. godine

3.            Njegov sin Fejzo, rođen 1831. godine

4.            Njegov sin Ibrahim, rođen 1837. godine

5.            Njegov unuk Šaćir sin Husejna, rođen 1848. Godine

Kuća 17.

1.            Ramić Omer sin Rame, rođen 1780. Godine

2.            Njegov sin Hasan, rođen 1830. Godine

Kuća 18.

1.            Ramić Omer sin Husejna, rođen 1825. Godine

2.            Njegov sin Abdija, rođen 1841. Godine

3.            Njegov sin Omer, rođen 1845. Godine

4.            Njegov sin Šaćir, rođen 1846. Godine

Kuća 19.

1.            Alibašić Jahja sin Alije, rođen 1805. Godine

2.            Njegov sin Halil, rođen 1826. Godine

3.            Njegov sin Ibrahim, rođen 1836. godine

4.            Njegov sin Abdija, rođen 1840. godine

Kuća 20.

1.            Alibašić Alija sin Mustafe, rođen 1810. godine

2.            Njegov sin, Omer, rođen 1846. godine

Kuća 21.

1.            Alibašić Jusuf sin Mustafe, rođen 1820. godine

2.            Njegov sin, Mehmed, rođen 1849. godine

kuća 22.

1.            Selimović Abdija sin Mustafe, rođen 1790. godine

2.            Njegov sin Hasan, rođen 1828. godine

3.            Njegov sin Ibrahim, rođen 1830. godine

4.            Njegov sin Mustafa, rođen 1832. godine

5.            Njegov sin Salih, rođen 1835. godine

6.            Njegov sin Selim, rođen 1838. godine

Kuća 23.

1.            Džeferović Ismail sin Mustafe, rođen 1815. godine

2.            Njegov sin Ramo, rođen 1840. godine

3.            Njegov sin Mustafa, rođen 1849. godine

4.            Njegov amidžić Halil sin Halila, rođen 1830. godine

Kuća 24.

1.            Cakorović Mustafa sin Omera, rođen 1820. godine

2.            Njegov sin Mustafa, rođen 1847. godine

3.            Njegov brat Sulejman sin Omera, rođen 1834. godine

Kuća 25.

1.            Nalić Ahmed sin Ismaila, rođen 1815. godine

2.            Njegov sin …, rođen 1850. godine

Kuća 27.

1.            … Mustafa sin Mustafe, rođen 1840. godine

2.            Njegov brat Mahmud, rođen 1841. godine

3.            Njegov brat Omer, rođen 1849. godine

Kuća 28.

1.            Jašarević Mehmed sin Ahmeda, rođen 1844. godine

Kuća 32.

1.            Cakorović Halil sin Sinana, rođen 1825. godine

2.            Njegov brat Husejn, rođen 1834. godine

3.            Njegov brat Mušan, rođen 1818. godine

Kuća 33.

1.            Cakorović Ibrahim sin Osmana, rođen 1820. godine

2.            Njegov sin Ibrahim, rođen 1845. godine

Kuća 34.

1.            Cakorović Ahmed sin Osmana, rođen 1825. godine

Podaci o popisu iz 1850/51 preuzeti iz rada: Kemal Nurkić, Dževad Tosunbegović – Popis bošnjačko muslimanskog stanovništva područja Vacetine, Gojčina i Papraće u kazi Birče 1850/51.godine (Šeherdžik br.6, Kalesija 2018.g.)

Podijeli objavu
Prethodni članakCaparde
Sljedeći članakHajvazi

Komentiraj