Naselje je udaljeno oko 9 km od Kalesije, i smješteno je ispod južnih obronaka Majevice, ispod starog Pašinog puta. U kasnijem razvoju, naročito poslije II svjetskog rata, naselje se spušta duž lokalnog puta prema Capardima, i putu Zvornik – Tuzla, tako da je danas praktično spojeno sa Capardima.

Nema pouzdane predaje o nazivu sela, ali vjerovatno se može dovesti u vezu sa Ajvaz-dedom, koji se pominje u više krajeva u Bosni. Porijeklom iz Anadolije, derviš, u Bosnu je došao nakon fetha i nastanio se u kasabi Prusac. Pravo ime mu je bilo Uvejs-dede (Uvejz-dede), u Bosni je poznat kao Ajvaz-dede (Hajvaz-dede). Predanje kaže da je nakon 40 dana njegovog učenja raspukla stijena (danas poznata kao Ajvatovica),  tako da se onda čunkovima mogla dovesti voda u Prusac. Područje Hajvaza ima povoljan položaj, a ostaci zidina pod brdom Orlić iznad sela ukazuju na stara naselja na ovom području. Postoji duga tradicija dovišta na lokalitetu Orlić iznad Hajvaza, koja je obnovljena 2012. godine i održava se u avgustu mjesecu, uz učešće velikog broja vjernika iz svih okolnih naselja.

U austrougarskim popisima naselje se vodi u okviru opštine Kusonje. Prema prvom austrougarskom popisu iz 1879. godine naselje nije posebno navedeno, sudeći po katastarskim knjigama iz 1882. godine nalazilo se u okviru opštine odnosno džemata Kusonje, kotar Srebrenica, (od 1880. godine kotar Zvornik) a rezultati popisa stanovništva dati su samo sumarno, za cijelu opštinu Kusonje.

Prema popisu iz 1953. godine Hajvazi su samostalno naselje sa 49 domaćinstava i 251 stanovnikom, u sastavu opštine Memići.

Prema rezultatima popisa iz 1991. godine Hajvazi  su naselje sa 569 stanovnika, od toga 561 Bošnjak (Musliman) i 8 Srba.

Najbrojnije familije u naselju su  Karići i Omerovići (koje su ranije zvali Hodžićima), vjerovatno su starosjedioci u selu. Ostale familije u Hajvazima su Muminovići, Ahmetovići, Avdići, Mustafići i Jusići.

U selu od davnina  postoji mekteb, a džamija je izgrađena između Hajvaza i Capardi, vjerovatno krajem osmanskog perioda. Između dva rata postojao i dućan u selu, u vlasništvu Nedžiba Omerovića.

Toponimi u selu su: Selište, Pašin Put, Kurtina njiva, Korito vrelo, Šerovača, Uzglanica, Brezik, Krčevina, Lugovi, Tavna, Repište, Orlić, Crna bara, Trešnjić …

(Iz knjige: Gornja Spreča, Kalesija 2007. g., autora Dževada Tosunbegovića)

Foto: fb stranice: Hajvazi-Naša raja, Caparde

Komentiraj